Productinformatie
- Kleurweergave-index Ra- Wat is kleurtemperatuur? - TLD buis-lampen - CDM lampen - Conversietabel productnamen - Eisen voor verlichting op de werkplek - Lichtsterkte - Lichtstroom - Kleurentabel (welke kleur in welke omgeving) - Kleurtemperatuur van de lamp - Luminantie - Lumen per Watt - Tabel voor verlichting op de werkplek - Verlichtingssterkte Kleurweergave-index Ra Vaak wordt aangenomen dat na de keuze van de kleurtemperatuur ook de kleurbeleving vaststaat. Dit is echter niet het geval. Kleurbeleving wordt niet uitsluitend bepaald door de kleurtemperatuur van de lichtbron, maar tevens door de kleurweergave-eigenschappen. Bovendien zijn de kleurtemperatuur en kleurweergave volledig onafhankelijk van elkaar. Koel daglicht en gloeilampen hebben volledige natuurlijke kleurweergave-eigenschappen. Hetzelfde geldt voor halogeenlampen. De reden hiervan is het "continue spectrum" van de lichtbronnen. Dit betekent dat met daglicht of gloei halogeenverlichting de kleuren in onze omgeving uitstekend worden weergegeven. Bij de keuze van het lamptype is of: het begrip kleurweergave essentieel; of: zijn de kleurweergave eigenschappen essentieel. Een goede indicatie hiervoor is de kleurweergave index (Ra), dit is een gestandaardiseerde schaal met 100 als hoogste waarde. Kleuren worden het beste weergegeven bij een lichtbron met de hoogste kleurweergave index. Ra tussen 90 en 100 Zeer goede kleurweergave-eigenschappen. Toepassing voornamelijk daar waar correcte kleurbeoordeling een kritische taak is. Ra tussen 80 en 90 Goede kleurweergave-eigenschappen. Toepassing op plaatsen waar kleurwaardering niet de hoofdoverweging vormt, maar waar een goede weergave van de kleuren wel van belang is. Ra minder dan 80 Matige tot slechte kleurweergave-eigenschappen. Toepassing op plaatsen waar de kwaliteit van de kleurweergave van ondergeschikt belang is. Voorbeeld Een Ra-waarde van 60 is ontoereikend voor een winkelverlichting, maar is uitstekend voor een functionele buitenverlichting. [ terug naar boven ] Wat is kleurtemperatuur?  Wanneer wij ons in een ruimte bevinden waar hoofdzakelijk witte en blauwe kleuren zijn toegepast, zeggen wij al snel dat het een koele/koude ruimte is.Gaan wij daarentegen kleuren gebruiken als rood en geel, dan spreken wij van een warme kleur. Deze `temperatuur` verschillen zijn wetenschappelijk vastgelegd.Iedereen weet wat er gebeurd, als de smid een hoefijzer in het vuur legt. Naarmate het warmer wordt, zal het ijzer gaan gloeien. Van rood, via oranje naar geel. Stookt de smid het vuur nog hoger op, dan zien wij de gele kleur zelfs veranderen naar wit/blauw.Men heeft echter voor het vastleggen van de waarden van de kleurtemperatuur geen gewoon ijzer genomen, maar een legering van enkele edelmetalen, waaronder platina. Dit metaal is van een constante samenstelling, waardoor men een vaste relatie verkrijgt tussen de temperatuur en de kleur.Omdat hier temperaturen voorkomen die met de normale schaal van Celsius niet meer gemeten kunnen worden, heeft men gekozen voor een schaalverdeling van een andere natuurkundige, nl. Kelvin. De waarden die wij m.b.v. de berekening van Kelvin krijgen liggen tussen de 2700K en 10450K. Laten we eens de gangbare types bekijken: Nemen wij bijvoorbeeld de veel toegepaste kleuren 830 en 840. We zien dan de 8 welke in dit nummer het rapportcijfer aangeeft voor de kleurweergave van 8. Het tweede en derde cijfer, de 30 en de 40 in ons voorbeeld, geeft aan dat de kleurtemperatuur van de 830 rond de 3000Kelvin ligt en de 840 rond de 4000Kelvin. Zo heeft kleur 827 eveneens een rapportcijfer 8 echter de kleurtemperatuur ligt rond de 2700kelvin dus warmer dan kleur 830. Kijken we naar de lampen uit de 90 serie, dan zien we bijvoorbeeld de kleur 930 rapportcijfer 9 voor de kleurweergave en de kleurtemperatuur rond de 3000kelvin. Let wel de kleuren uit de 90-serie geven ongeveer 25% minder licht dan de 80-serie. [ terug naar boven ] TLD buis-lampen  De TLD lampen worden veelal toegepast als basisverlichting. Niet alleen vanwege de lage energiekosten, ook de relatief lage aanschafprijs en de lange levensduur van deze lichtbronnen spelen een belangrijke rol bij de keuze van het licht. De nieuwste generatie TLD lampen is sterk verbeterd: onder druk van de milieu eisen heeft men kans gezien de hoeveelheid kwik in de TLD lamp met 80% te reduceren.Kwik is een belangrijk metaal om een TLD lamp te laten branden. Zonder of met te weinig kwik, zal er geen gasontlading plaatsvinden en komt er dus ook geen licht uit de lamp. Glas heeft echter de eigenschap om gedurende de levensduur van de lamp, langzaam maar zeker, het kwik dat vrij in de buis aanwezig is in zich op te nemen. Dit houdt in, dat men tijdens de productie van de lamp een zodanige hoeveelheid kwik dient aan te brengen, dat er tegen het einde van de levensduur nog voldoende vrije kwik aanwezig is om de lamp goed te laten branden.Door deze opname van het kwik in het glas zal de hoeveelheid licht echter teruglopen evenals door veroudering van het fluorescentiepoeder. Bij de gangbare lampen kan dit na 10.000 branduren oplopen tot 25% lichtverlies. Door nu aan de binnenzijde van de buislamp een coating aan te brengen, voordat het fluorescentiepoeder ingebracht wordt, kan er geen kwik meer door het glas opgenomen worden. Hierdoor ontstaat de genoemde reductie van 80% kwik. [ terug naar boven ] CDM lampen  Vandaag de dag hebben winkels en showrooms veelal hetzelfde voorkomende probleem. Een etalage of entree, die niet of onvoldoende verlicht is, waardoor de inkijk minimaal is en het op heldere dagen lijkt of de zaak gesloten is. Een goede basis- en accentverlichting, d.m.v. de juiste keuze CDM lamp, kan dit probleem voorkomen.Vergeleken met een gloei- en halogeenlamp is de CDM lamp een stuk efficiënter, produceert minder warmte, gaat langer mee (gemiddeld 10.000 uur) en heeft een zeer goede kleurweergave. CDM lampen worden gevoed via een voorschakelapparaat en hebben enkele seconden nodig om tot volle helderheid te komen. De lichtopbrengst is vele malen hoger, een CDM lamp van 70 watt is te vergelijken met een 300 watt halogeenlamp. Het is dus een lamp die goedkoop is in verbruik. Vervang HQI-TS of MH-N(W) voor CDM-TD en ervaar het verschil. Conventionele kwartshalogeenlampen verliezen vroeg of laat hun kleurkwaliteit. De lichtkleur zal langzaam blauw of groen worden. Dit is storend en zal de aandacht afleiden van uw gehele productassortiment. Echter niet met de Mastercolour CDM lamp. Het licht blijft tijdens zijn gehele levensduur constant. Uw zaak zal opvallen en de gewenste sfeer uitstralen. Mastercolour lampen zijn verkrijgbaar in de lichtkleuren 830 warm en 942 fris wit. Bent u benieuwd wat een CDM lamp nu daadwerkelijk doet en zou u hem graag een keer zien branden, neem dan contact met ons op voor gratis advies en demonstratie. [ terug naar boven ] Conversietabel productnamen
Eisen voor verlichting op de werkplek Het belang van eisen met betrekking tot kwaliteit van verlichting in werkruimten De volgende teksten en tabel zijn een vrije vertaling van een gedeelte van de nieuwste ISO norm 8995:2002(E) CIE S 008/E-2001. Deze internationale standaard is vervaardigd door CIE-TC 3-21 en ISO/TC 159/SC 5. Het vervangt de publicatie CIE 29.2-1986 en is in overeenstemming met de 'Verlichtingseisen voor 'in door' werkruimten. Normen gemaakt door de Commissie Internationale de l'Éclairage (CIE) vormen een beknopte samenvatting van alle gegevens die betrekking hebben op de aspecten van licht en verlichting en die een definitie nodig hebben om internationale duidelijkheid en harmonie te bevorderen. CIE normen zijn daarom een primaire bron van internationaal geaccepteerde gegevens. Inleiding Goede verlichting bewerkstelligt een omgeving waarin mensen in staat zijn deze omgeving en haar componenten goed te zien en zich hierin veilig te bewegen. Daarnaast is goede verlichting van groot belang om verschillende werkzaamheden efficiënt, accuraat en veilig te kunnen uitvoeren zonder dat hierbij onnodige vermoeidheid of discomfort optreden. De verlichting van een ruimte kan verzorgd worden door het daglicht, elektrisch licht of een combinatie hiervan. Bij het creëren van goede verlichting moet niet alleen aandacht worden besteed aan de kwantiteit maar ook aan de kwaliteit van de verlichting. Aan de kwantiteit wordt voldaan wanneer voldoende lampen zijn ingezet om het juiste verlichtingsniveau te behalen, terwijl de kwaliteit van de verlichting wordt bepaald door de wijze waarop het licht de ruimte binnenkomt, de kleurkarakteristiek van de lichtbron en het oppervlak zelf. Bovendien speelt bij een goede kwaliteit verlichting ook de verblindinggraad een belangrijke rol. In de straks volgende tabel, waarin eisen en aanbevelingen zijn opgenomen voor vrijwel alle voorkomende werkzaamheden en ruimten, zal dus niet alleen aandacht worden besteed aan de verlichtingssterkte maar ook aan het discomfort dat ontstaat door verblinding en naar de minimale kleurweergave (zie ook 'lichtbegrippen' op deze site). Deze tabel wordt dan ook aangemerkt als een standaard (zie ook de nieuwe norm ISO 8995:2002(E) CIE S 008/E-2001) waarin díe parameters zijn opgenomen die, mits juist ingevuld, comfortabele visuele voorwaarden opleveren. De aanbevolen waarden worden bovendien aangemerkt als zijnde representatief voor een juist evenwicht tussen de eisen met betrekking tot veiligheid, gezondheid en een efficiënte verrichting van de werkzaamheden. De waarden kunnen bovendien daadwerkelijk worden bereikt met praktische en energiezuinige oplossingen. Tenslotte bestaan er visuele ergonomische parameters zoals de zichtbaarheidaspecten en de karakteristieken van de gebruikte gereedschappen en de taak zelf. Deze parameters zijn in staat de visuele kundigheid van de uitvoerder te beïnvloeden en hiermee dus ook zijn prestaties. Door ook deze parameters te optimaliseren zullen prestaties verbeteren zonder dat er eigenlijk iets aan de lichtbron zelf wordt veranderd zoals de lichtsterkte. Voorbeelden van het verbeteren van de ergonomische parameters zijn het vergroten van het contrast tussen de taakattributen die worden gebruikt, het vergroten van het beeld middels vergrootglazen en het aanschaffen van een lichtsysteem waarmee lokaal en nauwkeurig het licht kan worden gericht. Maatgevende referenties De nieuwe norm, waarover in het begin werd gesproken, is onder andere gebaseerd op onderstaande normen. Deze normen waren ten tijde van publicatie geldig en kunnen geïnteresseerden eventueel verder helpen met het uitdiepen en verzamelen van informatie met betrekking tot de eisen die gesteld worden aan 'indoor' verlichting.
Definities In het algemeen zijn de gebruikte termen in deze tekst en tabel standaard en gedefinieerd in de CIE Verlichtingswoordenlijst (CIE 17.4 - 1987). Er worden echter ook termen gebruikt die hierin niet staan vermeld en daarom hier worden gedefinieerd.
Overzicht van de eisen die worden gesteld aan de juiste verlichting De volgende tabel specificeert enkel de eisen met betrekking tot verlichting die gebruikt wordt in werkplaatsen binnenshuis, met het doel de mensen in deze ruimten hun werkzaamheden efficiënt, veilig en comfortabel te kunnen laten uitvoeren gedurende de gehele werkperiode. De tabel verklaart dus niet op welke manier de lichtsystemen en -technieken moeten worden ontworpen om de oplossingen voor specifieke werkplaatsen te optimaliseren. Deze zijn te eventueel vinden in de relevante CIE handleidingen en rapporten. Verklaring kolomtitels
Lichtsterkte De lichtsterkte is de hoeveelheid licht die de lichtbron of een verlicht vlak in een bepaalde richting uitzendt. Lichtsterkte wordt uitgedrukt in candela. Hieronder ziet u een overzicht van de lichtsterkte die in verschillende ruimtes gehanteerd zouden moeten worden. Grote afwijkingen betekent in de meeste gevallen een negatief effect. Hetzij in het welzijn van de mensen, hetzij in de geleverde prestaties.
Lichtstroom Om te kunnen beoordelen of een ruimte voldoende verlicht wordt, is het nodig om te weten hoeveel licht de toegepaste lampen geven. Hierbij is de grootheid lichtstroom van belang omdat de lichtstroom een maat is voor de uitgestraalde hoeveelheid licht van een lamp. Afname van de lichtstroom tijdens het gebruik van lampen door veroudering en vervuiling is voor alle lampsoorten normaal. Voor halogeenlampen is deze echter nagenoeg nihil. Lichtstroom phi wordt uitgedrukt in lumen en is afhankelijk van de lichtsterkte volgens de formule: Lichtstroom = lichtsterkte x sterradiaal (ruimtehoek). [ terug naar boven ] Kleurentabel Kleurentabel (welke kleur in welke omgeving)
Kleurtemperatuur van de lamp De kleur van het licht heeft een grote invloed op de kleurbeleving van een ruimte. De kleurtemperatuur van de lichtbron speelt hierbij een essentiële rol. Licht wordt in de volksmond als koel of warm aangeduid. Voor een objectieve vergelijking van de kleurbeleving bij verschillende lichtbronnen zijn dergelijke subjectieve belevingen echter ongeschikt. Er is een behoefte aan een nauwkeurige schaal en deze wordt geboden door de term kleurtemperatuur. De kleurgradatie van het licht wordt vergeleken met het licht dat wordt uitgestraald door een sterk verhitte ijzeren staaf waarvan de temperatuur bekend is. Op deze manier kan de lichtkleur worden uitgedrukt doormiddel van een temperatuurwaarde in Kelvin (K). We noemen dit de kleurtemperatuur (Tk). In de praktijk kan van de volgende categorieën worden uitgegaan: 2500-2800 K Extra warmwit 2800-3500 K Warmwit 3500-5000 K Neutraalwit 5000 en hoger Koelwit [ terug naar boven ] Luminantie Luminantie L is de hoeveelheid licht, die door een oppervlak wordt uitgestraald of weerkaatst. De grootheid wordt uitgedrukt in Candela per vierkante meter en is sterk afhankelijk van de doorlaatbaarheid en reflectie van het oppervlak. [ terug naar boven ] Lumen per Watt
Verlichtingssterkte Verlichtingssterkte is de hoeveelheid opvallend licht (lichtstroom) per oppervlakte eenheid (m2). De verlichtingssterkte wordt uitgedrukt in Lux (lx). In het algemeen wordt er gesproken van een gemiddelde verlichtingssterkte (E_gem). De formule om de verlichtingssterkte uit te rekenen is E = phi (lichtstroom) / A (oppervlakte). Voorbeeld een lichtstroom van 5000 lumen valt op een oppervlakte van 5 m2. Dan is de verlichtingssterkte in Lux: 5000 lumen : 5m2. = 1000 Lux. [ terug naar boven ] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
